مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت در تازهترین گزارش خود اعلام کرد: درصد مثبت کووید-۱۹ نسبت به هفته قبل افزایش داشته است؛ به طوری که درصد مثبتشدن آزمایشهای کرونا به ۱۱.۷ درصد رسیده و از آستانه هشدار بالا عبور کرده است؛ موضوعی که بیتردید بر ضرورت تشدید مراقبت از عفونتهای حاد تنفسی تاکید دارد.
به گزارش ایسنا، همچنین در هفته بیست و پنجم سال ۷.۴ درصد مراجعان سرپایی دارای علائم شبهآنفلوانزا و ۶.۹ درصد بیماران بستری دارای علائم عفونت تنفسی شدید بودهاند.
این روند در شرایطی اهمیت بیشتری دارد که به فصل پاییز و زمستان نزدیک میشویم؛ دورهای که به دلیل افزایش حضور افراد در فضاهای بسته، تجمعات، بازگشایی مدارس و دانشگاهها و مواردی از این قبیل، زمینه برای انتقال ویروسهای تنفسی بیشتر میشود. بنابراین شاید بتوان گفت که افزایش فعلی موارد عفونتهای تنفسی نظیر کرونا و آنفلوآنزا را نمیتوان صرفاً یک عدد آزمایشگاهی دانست؛ بلکه میتواند هشداری برای ضرورت تقویت مراقبتها پیش از ورود به ماههای سرد سال باشد.
کرونا از آستانه هشدار بالا گذشت
در میان عوامل بیماریزای تنفسی، این روزها کرونا بار دیگر مورد توجه قرار گرفته است. درصد مثبت کووید-۱۹ در هفته بیستوپنجم به ۱۱.۷ درصد رسیده؛ در حالی که این رقم در هفته مشابه سال گذشته ۸.۷ درصد بوده است. از سوی دیگر، در نظام مراقبت آزمایشگاهی نیز ۴۲۹۶ نمونه تنفسی بررسی شده که ۱۰۳ مورد آنفلوآنزا مثبت بوده است.
هرچند که بیتردید این ارقام به معنای بازگشت شرایط همهگیریهای سالهای ابتدایی کرونا نیست، اما نشان میدهد کووید-۱۹ همچنان در میان عوامل بیماریزای تنفسی، همانند سایر نقاط دنیا، در گردش است و با نزدیکشدن به فصل سرما، مراقبت از روند آن اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در همین راستا علیرضا رئیسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت چندی پیش با اشاره به روند بیماریهای تنفسی تأکید کرده بود که کووید-۱۹ اکنون مانند آنفلوآنزا به بیماریای بومی تبدیل شده و افزایش موارد آن لزوماً به معنای قرار گرفتن کشور در شرایط اضطراری نیست؛ با این حال، رعایت اصول پیشگیری همچنان اهمیت دارد.
بر همین اساس نیز طبق توصیههای مطرحشده، استفاده از ماسک بویژه در تجمعات و همچنین از سوی افراد دارای علامت بیماری، شستوشوی دستها و خودداری افراد دارای علائم از حضور در تجمعات و فضاهای بسته میتواند به کاهش انتقال این بیماریها کمک کند.
آنفلوآنزا نوع B در گردش
در کنار کرونا، آنفلوآنزا نیز در حال گردش است؛ اما دادههای امسال تفاوت با سال گذشته تفاوتی را نشان میدهد. بر اساس گزارش مرکز مدیریت بیماریهای واگیر، ۶۶.۶ درصد موارد مثبت آنفلوآنزا مربوط به تایپ B است و این تایپ همچنان غالب محسوب میشود؛ در حالی که در مقطع زمانی مشابه سال گذشته، تایپ A آنفلوآنزا غالب بوده است.
به این ترتیب، الگوی گردش آنفلوآنزا نسبت به سال قبل تغییر کرده و همین موضوع اهمیت پایش مستمر ویروسهای در گردش را دوچندان میکند؛ چرا که تصمیمگیری درباره پیشگیری و واکسیناسیون باید بر مبنای الگوی بیماری و ویروسهای در گردش انجام شود.
سهم قابل توجه کودکان در موارد مثبت آنفلوآنزا
بررسیهای نظام مراقبت دیدهوری همچنین نشان میدهد کودکان سهم قابل توجهی از موارد مثبت آنفلوآنزا را تشکیل میدهند؛ به طوری که ۳۶.۸ درصد موارد مثبت آنفلوآنزا در گروه سنی کودکان گزارش شده است. این سهم در کودکان زیر دو سال ۷.۷ درصد، در گروه سنی دو تا پنج سال ۱۱.۶ درصد و در گروه شش تا ۱۵ سال ۱۷.۵ درصد بوده است. این آمار بار دیگر اهمیت مراقبت از کودکان و رعایت اصول پیشگیری در مدارس و محیطهای تجمعی را یادآوری میکند.
واکسنی که گرفتار تحریم و شرایط حمل و نقل است
در چنین شرایطی، واکسن آنفلوآنزا یکی از مهمترین ابزارهای پیشگیری بویژه برای گروههای در معرض خطر محسوب میشود؛ اما تامین آن در سال جاری با چالشهایی مواجه شده است.
مسئولان سازمان غذا و دارو اعلام کردهاند که سفارشگذاری واکسن از ماهها قبل انجام شده، اما مشکلاتی نظیر نقلوانتقال مالی و دشواریهای حملونقل تحت تاثیر تحریمها و جنگ، روند تأمین را با اختلال مواجه کرده است.
بر اساس اعلام سازمان غذا و دارو، بخشی از واکسن مورد نیاز شبکه بهداشت قرار است از منابع مختلف تأمین شود و پیشبینی شده واکسنهای مربوط به گروههای هدف از اواخر شهریور و اوایل مهر در دسترس قرار گیرند. در واقع، مسئله واکسن امسال فقط به میزان تقاضا یا تولید محدود نمیشود؛ زنجیره تأمین واکسن از تولید و خرید خارجی تا انتقال منابع مالی، حملونقل بینالمللی و ورود محموله به کشور تحت تأثیر شرایط تحریمی قرار دارد. از سوی دیگر، توقف تولید داخلی واکسن آنفلوآنزا نیز بر پیچیدگی شرایط افزوده است.
وقتی دو ویروس همزمان در گردشاند
در چنین شرایطی، نگرانی اصلی صرفاً افزایش یک ویروس نیست؛ بلکه همزمانی گردش کرونا و آنفلوآنزا در ماههای سرد سال است. هر دو بیماری میتوانند علائم تنفسی ایجاد کنند و در افراد سالمند، کودکان خردسال، زنان باردار و افراد دارای بیماریهای زمینهای، خطر عوارض جدیتری داشته باشند.
به همین دلیل، آمادگی برای فصل سرد باید فراتر از تأمین واکسن باشد و زنجیرهای از مراقبت، تشخیص، اطلاعرسانی، تأمین دارو و آمادگی مراکز درمانی را دربرگیرد. افزایش موارد مثبت کرونا پیش از ورود جدی به فصل سرد، فرصتی برای تقویت این آمادگی است؛ نه زمانی برای انتظار تا رسیدن موج بیماری.
رعایت اصول ساده بهداشتی، کمهزینهترین ابزار پیشگیری
در این میان، رعایت اصول ساده بهداشتی همچنان یکی از کمهزینهترین ابزارهای پیشگیری است. بنابراین طبق تاکید متخصصان، افراد دارای علائم تنفسی بهتر است از حضور در تجمعات و محیطهای بسته خودداری کنند و در صورت ضرورت حضور، از ماسک مناسب استفاده کنند. تهویه فضاهای بسته، شستوشوی دستها و توجه به علائم بیماری نیز میتواند در کاهش زنجیره انتقال مؤثر باشد.
هشدار پیش از شروع سرما
البته موارد بروز فعلی هنوز به معنای وقوع موج بیماریهای تنفسی نیست؛ اما کنار هم قرار گرفتن چند نشانه، یک پیام روشن برای نظام سلامت دارد؛ کرونا از آستانه هشدار بالا عبور کرده، آنفلوآنزا در گردش است، تایپ غالب آن با سال گذشته متفاوت شده و تأمین واکسن آنفلوآنزا نیز با محدودیتهای ناشی از تحریم و جنگ روبهرو است. بنابراین، بیماریهای تنفسی در فصل سرمای امسال بیش از هر زمان دیگری به مراقبت مستمر نیاز دارد.
بنابراین بویژه در مورد آنفلوآنزا در شرایطی که امکان دسترسی به واکسن برای همه افراد هنوز فراهم نیست، رعایت آداب بهداشتی بویژه برای گروههای پرخطر اهمیت مضاعف پیدا میکند. فصل سرد هنوز بهطور کامل آغاز نشده است، اما ویروسهای تنفسی زودتر از آن رسیدهاند و عبور کرونا از آستانه هشدار بالا را باید جدی گرفت.
