وبسایت آمریکایی آکسیوس به نقل از مقامهای آمریکایی و منابع آگاه گزارش داد که ایران و ایالات متحده به دستیابی به یک یادداشت تفاهم یکصفحهای نزدیک شدهاند؛ سندی که هدف آن پایان دادن به جنگ جاری و تعیین چارچوبی برای مذاکرات هستهای آینده عنوان شده است.
بر اساس این گزارش، هنوز توافقی نهایی نشده، اما مقامهای آمریکایی میگویند این نزدیکترین نقطهای است که دو طرف از زمان آغاز جنگ به یک تفاهم رسیدهاند. به گزارش عصر ایران، آکسیوس نوشته است واشنگتن در انتظار پاسخ تهران درباره چند موضوع اصلی است. آمریکا انتظار دارد طی ۴۸ ساعت آینده پاسخ ایران را درباره چند محور کلیدی دریافت کند.
در پیشنویس مورد بحث، ۱۴ بند گنجانده شده و مذاکرات از سوی آمریکا با نقشآفرینی استیو ویتکاف و جرد کوشنر، فرستادگان دونالد ترامپ، و از طرف ایران از مسیر گفتوگوهای مستقیم و میانجیگرانه دنبال میشود.
یکی از محورهای مهم مذاکرات، مدتزمان تعلیق غنیسازی اورانیوم است. طبق گزارش آکسیوس، پیشنهاد اولیه ایران تعلیق پنجساله بوده، آمریکا خواستار ۲۰ سال شده و اکنون دورهای میان ۱۲ تا ۱۵ سال در حال بررسی است. همچنین در این گزارش آمده که ایران ممکن است با خروج ذخایر اورانیوم با غنای بالا از کشور موافقت کند؛ موضوعی که آکسیوس آن را تغییری مهم در موضع پیشین تهران توصیف کرده است.هر چند که این ادعا توسط منابع رسمی در ایران تایید نشده است.
بخش دیگری از تفاهم احتمالی به تنگه هرمز مربوط است. طبق گزارش آکسیوس، یکی از مفاد مورد بحث این است که دو طرف طی یک دوره تدریجی، محدودیتهای مربوط به عبور و مرور در تنگه هرمز را بردارند؛ از جمله محدودیتهای اعمالشده از سوی ایران بر کشتیرانی و محاصره دریایی آمریکا. آکسیوس در گزارشهای قبلی نیز نوشته بود تنشهای اخیر بر سر عملیات آمریکا در تنگه هرمز و واکنشهای ایران، یکی از عوامل تشدید بحران بوده است.
آکسیوس همچنین در مورد محل مذاکرات به نقل از دو منبع خود گزارش داده است که مذاکرات یا در اسلام آباد یا در ژنو برگزار میشود.
با این حال، بسیاری از بندهای این یادداشت تفاهم به دستیابی به یک توافق نهایی موکول شدهاند. به همین دلیل، حتی در صورت امضای آن، همچنان احتمال بازگشت درگیری یا ورود به یک دوره بلاتکلیف وجود دارد؛ وضعیتی که در آن جنگ متوقف میشود اما اختلافات اساسی حلنشده باقی میماند.
در عین حال، کاخ سفید معتقد است در داخل ساختار تصمیمگیری ایران اختلافنظرهایی وجود دارد که میتواند روند رسیدن به توافق را پیچیده کند. برخی مقامهای آمریکایی نیز نسبت به تحقق حتی همین توافق اولیه تردید دارند. این تردیدها در حالی مطرح میشود که در دورههای قبلی مذاکرات نیز بارها از نزدیک بودن توافق سخن گفته شده، اما در نهایت نتیجهای حاصل نشده است.
با این وجود، به گفته دو مقام آمریکایی، تصمیم ترامپ برای عقبنشینی از عملیات تازه در تنگه هرمز و جلوگیری از فروپاشی آتشبس شکننده، بر اساس پیشرفتهای اخیر در مذاکرات اتخاذ شده است؛ نشانهای که از نگاه واشینگتن، روند گفتوگوها را جدیتر از گذشته نشان میدهد.
مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز گفته است که لازم نیست همه جزئیات توافق فوراً نهایی شود و باید با صبر روند را پیش برد.
مهمترین بخش های توافق احتمالی
مهمترین بخش های توافق احتمالی ایران و آمریکا به نقل از سایت خبری آمریکایی اکسیوس به این شرح است:
- واشنگتن و تهران در آستانه توافق بر سر تفاهمنامهای یک صفحهای برای پایان دادن به جنگ هستند.
- واشنگتن انتظار دارد ظرف ۴۸ ساعت پاسخی از تهران در مورد چندین نکته کلیدی دریافت کند.
- توافقنامه آمریکا و ایران شامل لغو محدودیتهای عبور از تنگه هرمز توسط هر دو طرف خواهد بود.
- این توافقنامه شامل تعلیق غنیسازی اورانیوم ایران، لغو تحریمهای واشنگتن و آزادسازی داراییهای ایران خواهد بود.
- پیشنویس فعلی تفاهمنامه، پایان جنگ و آغاز مذاکرات ۳۰ روزه در مورد تنگه هرمز، برنامه هستهای ایران و تحریمها را اعلام میکند.
- این مذاکرات ممکن است در اسلامآباد یا ژنو برگزار شود.
- محدودیتهای ایران بر تنگه و محاصره دریایی ایالات متحده به تدریج در طول دوره ۳۰ روزه لغو خواهد شد.
- در صورت شکست مذاکرات، نیروهای آمریکایی محاصره را دوباره برقرار خواهند کرد یا اقدام نظامی را از سر خواهند گرفت.
- یک تفاهمنامه ۱۴ مادهای بین ویتکوف، کوشنر و مقامات ایرانی، چه به صورت مستقیم و چه از طریق واسطهها، در حال مذاکره است.
- در این تفاهمنامه، ایران متعهد میشود که به دنبال سلاحهای هستهای نباشد.
- بندی در حال بررسی است که طبق آن ایران متعهد میشود که تأسیسات هستهای زیرزمینی راهاندازی نکند.
- ایران به یک رژیم بازرسی پیشرفته، از جمله بازرسیهای سرزده توسط بازرسان سازمان ملل، متعهد خواهد شد.
- مذاکرات در مورد مدت زمان تعلیق غنیسازی در جریان است. حداقل مدت تعلیق غنی سازی ایران 12 سال خواهد بود.
- یک مقام آمریکایی: واشنگتن، طبق یادداشت تفاهم، متعهد به لغو تحریمهای ایران و آزادسازی تدریجی داراییهای مسدود شده خواهد شد.
- یک مقام آمریکایی: ایران در این یادداشت تفاهم موافقت خواهد کرد اورانیوم غنیشده با غنای بالا را از کشور خارج کند و این برای ما یک اولویت است.
- یک مقام آمریکایی: یکی از گزینههای مورد بحث، انتقال اورانیوم غنیشده با غنای بالا از ایران به ایالات متحده است.
- یک مقام آمریکایی: ما به دنبال گنجاندن بندی هستیم که تصریح کند هرگونه تخلف ایران در مورد فرآیند غنیسازی منجر به تمدید دوره تعلیق غنی سازی ایران خواهد شد.
- مقامات آمریکایی: هنوز هیچ توافقی حاصل نشده اما این نزدیکترین توافقی است که از زمان شروع جنگ به آن رسیدهایم.
